© Aquafin
© Aquafin
Inzichten uit dit pilootproject
Het project
Het project
Bij zwaar onweer met veel neerslag is het belangrijk om de piekbelasting op het rioleringsstelsel te minimaliseren en zo lokale wateroverlast te vermijden. In dit pilootproject wou Aquafin onderzoeken welke rol eigenaars van regenwaterputten hierin kunnen spelen en zocht ze naar burgers die bereid zijn om hun regenwaterput te laten uitrusten met een sensor die de vullingsgraad van hun put meet.
Concept
Op basis van de vullingsgraad van de put en de verwachte neerslagvoorspelling worden de bewoners aangezet om een wenselijke actie te ondernemen. Bij verwachte hevige regenval kan er bijvoorbeeld gevraagd worden om de regenwaterput deels te laten leeglopen door bijvoorbeeld via de tuinslang het water te laten infiltreren in de tuin om extra buffercapaciteit te creëren voor de bui die komt. Zonder deze actie zal het overtollige regenwater overlopen naar de riool en stijgt de kans op wateroverlast. De sensor geeft ook info aan de bewoner. Hij weet op elk moment hoeveel water aanwezig is in zijn put, zonder die te moeten inspecteren. Hierdoor weet hij wanneer de put bijna leeg is en eventueel bijgevuld kan worden met drinkwater als er geen neerslag verwacht wordt op de korte termijn.
Testproject
Er werden 5 potentiële locaties op den Dam geïnventariseerd. Met de bewoners werden kwalitatieve online interviews gevoerd. Op basis hiervan werd een sensor op 3 locaties geïnstalleerd. Gedurende de periode van juni 2025 tot maart 2026 werden vervolgens 7 gedragsinterventies uitgevoerd. Zo werd bijvoorbeeld gevraagd het peil van de regenput te checken, of een lozing uit te voeren bij een droge periode en bij een verwachte natte periode. Via een afsluitende survey in april 2026 werden conclusies en leerlessen getrokken.
Inzichten uit dit pilootproject
Ontzorging van de bewoners werkt
De deelnemers waren erg enthousiast over de installatie van de sensor in hun regenput en van de app die toeliet het waterpeil in de put continu op te volgen. Voor deze piloot werden de deelnemers volledig ontzorgd en de installatie werd door een externe partij uitgevoerd. Dit is enkel haalbaar op kleine schaal. Voor een bredere uitrol zou ook de mogelijkheid tot zelfinstallatie moeten worden onderzocht, bijvoorbeeld via een gestandaardiseerd installatiepakket met video tutorial.
De deelnemers waardeerden het inzicht in de waterbeschikbaarheid en het regenwaterverbruik. Hierdoor waren ze zich ook meer bewust van het hele waterbeheer en de rol die zij hierin kunnen spelen. Zeker in de opstartfase waren de deelnemers ook erg bereid om mee te werken aan de verschillende interventies.
Beperktere actiebereidheid bij langetermijnrisico’s
Naar het einde van de piloot werden de interventies minder opgevolgd. Er werd nog steeds regenwater gebruikt, maar dan eerder op spontane basis en niet op verzoek. De deelnemers wilden vooral geen regenwater verspillen zonder nuttige reden. Dat de motivatie daalde, hangt ook samen met de frequentie van wateroverlast. De wijk den Dam staat bekend als een erg watergevoelige wijk, waar wateroverlast gemiddeld om de 5 à 10 jaar voorkomt. Met alle materiële en menselijke schade als gevolg. Toch wordt deze frequentie als niet zo hoog ingeschat. Daarnaast willen bewoners ook zinvolle toepassingen bij het weg laten stromen van water en die zijn er niet altijd.
Hefbomen voor opschaling
Er is nood aan infrastructuur en collectieve systemen. Bij individuele burgers zijn er in een stedelijke context vaak te weinig mogelijkheden om de regenput te ledigen. Men kan het toilet niet eindeloos vaak na elkaar doorspoelen of een kleine tuin niet blijven bewateren, en al zeker niet als er nog veel regen wordt voorspeld. Uiteraard hangt dit sterk af van de gekozen wijk en van de context. Bij grotere gemeenschappelijke regenputten zoals die vaak in appartementsblokken worden gebruikt, zijn de mogelijkheden veel groter.
Er is nood aan automatisering en minder aan manuele acties.
Er is ook nood aan slimme alerts eerder dan aan een continue monitoring.
De kleine piloot in Antwerpen was slechts een eerste manuele testopzet. Verder onderzoek en productontwikkeling is nodig. In samenwerking met verschillende partners past Aquafin dit concept nu ook toe in een Slimme Regio-proefproject gesteund door de provincie Vlaams-Brabant in de gemeenten Bertem, Herent, Grimbergen en Kampenhout. Stad Antwerpen hoopt ook hieruit te kunnen leren en daaruit conclusies te trekken voor eventuele opschaling binnen de stad.
© Aquafin
© Aquafin
Het project
Bij zwaar onweer met veel neerslag is het belangrijk om de piekbelasting op het rioleringsstelsel te minimaliseren en zo lokale wateroverlast te vermijden. In dit pilootproject wou Aquafin onderzoeken welke rol eigenaars van regenwaterputten hierin kunnen spelen en zocht ze naar burgers die bereid zijn om hun regenwaterput te laten uitrusten met een sensor die de vullingsgraad van hun put meet.
Concept
Op basis van de vullingsgraad van de put en de verwachte neerslagvoorspelling worden de bewoners aangezet om een wenselijke actie te ondernemen. Bij verwachte hevige regenval kan er bijvoorbeeld gevraagd worden om de regenwaterput deels te laten leeglopen door bijvoorbeeld via de tuinslang het water te laten infiltreren in de tuin om extra buffercapaciteit te creëren voor de bui die komt. Zonder deze actie zal het overtollige regenwater overlopen naar de riool en stijgt de kans op wateroverlast. De sensor geeft ook info aan de bewoner. Hij weet op elk moment hoeveel water aanwezig is in zijn put, zonder die te moeten inspecteren. Hierdoor weet hij wanneer de put bijna leeg is en eventueel bijgevuld kan worden met drinkwater als er geen neerslag verwacht wordt op de korte termijn.
Testproject
Er werden 5 potentiële locaties op den Dam geïnventariseerd. Met de bewoners werden kwalitatieve online interviews gevoerd. Op basis hiervan werd een sensor op 3 locaties geïnstalleerd. Gedurende de periode van juni 2025 tot maart 2026 werden vervolgens 7 gedragsinterventies uitgevoerd. Zo werd bijvoorbeeld gevraagd het peil van de regenput te checken, of een lozing uit te voeren bij een droge periode en bij een verwachte natte periode. Via een afsluitende survey in april 2026 werden conclusies en leerlessen getrokken.
Inzichten uit dit pilootproject
Ontzorging van de bewoners werkt
De deelnemers waren erg enthousiast over de installatie van de sensor in hun regenput en van de app die toeliet het waterpeil in de put continu op te volgen. Voor deze piloot werden de deelnemers volledig ontzorgd en de installatie werd door een externe partij uitgevoerd. Dit is enkel haalbaar op kleine schaal. Voor een bredere uitrol zou ook de mogelijkheid tot zelfinstallatie moeten worden onderzocht, bijvoorbeeld via een gestandaardiseerd installatiepakket met video tutorial.
De deelnemers waardeerden het inzicht in de waterbeschikbaarheid en het regenwaterverbruik. Hierdoor waren ze zich ook meer bewust van het hele waterbeheer en de rol die zij hierin kunnen spelen. Zeker in de opstartfase waren de deelnemers ook erg bereid om mee te werken aan de verschillende interventies.
Beperktere actiebereidheid bij langetermijnrisico’s
Naar het einde van de piloot werden de interventies minder opgevolgd. Er werd nog steeds regenwater gebruikt, maar dan eerder op spontane basis en niet op verzoek. De deelnemers wilden vooral geen regenwater verspillen zonder nuttige reden. Dat de motivatie daalde, hangt ook samen met de frequentie van wateroverlast. De wijk den Dam staat bekend als een erg watergevoelige wijk, waar wateroverlast gemiddeld om de 5 à 10 jaar voorkomt. Met alle materiële en menselijke schade als gevolg. Toch wordt deze frequentie als niet zo hoog ingeschat. Daarnaast willen bewoners ook zinvolle toepassingen bij het weg laten stromen van water en die zijn er niet altijd.
Hefbomen voor opschaling
Er is nood aan infrastructuur en collectieve systemen. Bij individuele burgers zijn er in een stedelijke context vaak te weinig mogelijkheden om de regenput te ledigen. Men kan het toilet niet eindeloos vaak na elkaar doorspoelen of een kleine tuin niet blijven bewateren, en al zeker niet als er nog veel regen wordt voorspeld. Uiteraard hangt dit sterk af van de gekozen wijk en van de context. Bij grotere gemeenschappelijke regenputten zoals die vaak in appartementsblokken worden gebruikt, zijn de mogelijkheden veel groter.
Er is nood aan automatisering en minder aan manuele acties.
Er is ook nood aan slimme alerts eerder dan aan een continue monitoring.
De kleine piloot in Antwerpen was slechts een eerste manuele testopzet. Verder onderzoek en productontwikkeling is nodig. In samenwerking met verschillende partners past Aquafin dit concept nu ook toe in een Slimme Regio-proefproject gesteund door de provincie Vlaams-Brabant in de gemeenten Bertem, Herent, Grimbergen en Kampenhout. Stad Antwerpen hoopt ook hieruit te kunnen leren en daaruit conclusies te trekken voor eventuele opschaling binnen de stad.
Inzichten uit dit pilootproject
Het project
