Ge

Zet in op (risico)bewustwording op een aantrekkelijke, positieve manier.

Bewoners betrekken bij het verhogen van de paraatheid van een wijk, vereist sterke bewustwording want mensen nemen pas maatregelen als ze zich ook bewust zijn van het probleem en de risico’s. Wateroverlast heeft een grote impact op bewoners, maar komt niet dagelijks voor. Daardoor wordt deze thematiek vaak overschaduwd door andere uitdagingen zoals drugsoverlast, zwerfvuil of verkeersveiligheid. Aantrekkelijke en positieve events zijn een ideale manier om het bewustzijn hoog te houden. Het openingsfestival voor het Mini Museum, de workshops in de samentuin Damhof en BrandW8 zijn hier mooie voorbeelden van. Ook kennisuitwisseling vanuit reële scenario’s van wateroverlast in de wijk helpt om het bewustzijn te verhogen. Zowel tijdens de workshops met bewoners als binnen de stedelijke organisatie kunnen dergelijke scenario’s zorgen voor een ‘collectief geheugen’ over toekomstige wateroverlast en andere noodsituaties.

Het is een grote stap van bewustwording naar actie ondernemen.

Er werden vlot initiatieven genomen die inzetten op het bewustzijn verhogen rond wateroverlast, maar initiatieven die de wijk/woning parater kunnen maken, werden niet spontaan genomen. Deelnemers willen wel meewerken aan bestaande initiatieven, maar kunnen die niet zelf trekken. Wateroverlast werd niet aangevoeld als een urgent probleem omdat de kans dat die zich voordoet eerder klein is. Vragen aan bewoners om preventief te handelen is dus een moeilijke opgave, zelfs in een watergevoelige wijk met relatief recente situaties van wateroverlast.

Sociale systemen versterken de paraatheid in een wijk.

De sociale cohesie en de betrokkenheid van lokale spelers in een wijk zijn belangrijk om er een moeilijk thema zoals wateroverlast te doen leven. De betrokkenheid van de bevoegde wijkregisseur van stad Antwerpen, enkele gedreven individuele bewoners, organisaties als Elegast, Archipel, Damcomité en Samentuin Damhof... dragen sterk bij aan de paraatheid van een wijk bij wateroverlast.

Samenredzaamheid is een interessante invalshoek voor paraatheid.

Samenredzaamheid betekent dat bewoners binnen een wijk of netwerk elkaar helpen en samen oplossingen zoeken. De betrokken bewoners gaven in de scenario-workshops aan elkaar te helpen tijdens en na wateroverlast. Sociale cohesie en de betrokkenheid van lokale partners zijn hierbij van belang.
Daarnaast kan ingezet worden op verdere samenwerking tussen bewoners en stad Antwerpen, Brandweer Zone Antwerpen en andere betrokken partners. De interesse in de wijk voor een ambassadeurswerking, die blijkt uit het project Wijktoppers, vraagt verdere opvolging. Het valt te overwegen om het idee van lokale ambassadeurs open te trekken naar andere thema’s die een wijk kunnen ontwrichten zoals hitte, grote brand, cyberaanval… en die mogelijk een gelijkaardige aanpak vergen.

Kwetsbare doelgroepen vereisen een aanpak op maat.

Wateroverlast treft hele wijken maar heeft een onevenredig grote impact op kwetsbare bewoners. Goedkopere woningen liggen vaak in straten die lager gelegen zijn met meer kans op wateroverlast. Mensen met een beperkt netwerk krijgen minder hulp en er is minder financiële ruimte om schade op te vangen. Uit de keuze voor de wijk Den Dam, een wijk met gemiddeld meer bewoners in kwetsbare positie, bleek duidelijk dat het versterken van paraatheid in de wijk een aanpak vergt op maat. Zo moet er rekening gehouden worden met de kostprijs van voorgestelde oplossingen, huurders die niet zelf kunnen beslissen over aanpassingen aan gebouwen, communicatie die vaak niet tot de bestemmeling raakt, … Dat vereist aandacht voor vervolgstappen rond het thema paraatheid.

Technische oplossingen kunnen werken, mits een goede samenwerking.

Er werden in de wijk enkele technische interventies uitgevoerd. Uit elk van deze projecten is gebleken dat een goede voorbereiding, communicatie en samenwerking tussen de betrokken partners cruciaal zijn. Voor het plaatsen van manuele schotten is dat op niveau van het gebouw zelf. Om zelfsluitende schotten te kunnen plaatsen, is bijkomend ook nauw overleg nodig met de betrokken overheden.

Om een juiste analyse van het water- of vochtprobleem in een kelder te maken, is expertise nodig. Bewoners kunnen hiervoor onder andere terecht bij stad Antwerpen voor gratis advies via Loket Wonen en Energie.

Er liggen nog kansen om oplossingen te testen.

Tijdens werksessies in de wijk werden ideeën naar voor geschoven, die in dit traject niet verder opgepakt zijn. De installatie van terugslagkleppen op de aansluiting van de huisriool op de straatriool werd niet getest. Ook het gebruik van een ‘materiaalkot voor de wijk’ met hulpmiddelen zoals dompelpompen werd door bewoners naar voren geschoven als mogelijk pilootproject, maar werd niet uitgevoerd.