Wateroverlast valt niet volledig uit te sluiten 

Een aangepaste infrastructuur alleen is echter niet voldoende om de klimaatextremen het hoofd te bieden. De kans op overstromingen neemt hierdoor sterk af, maar bij zeer extreme neerslag zullen laaggelegen gebieden altijd gevoelig blijven voor water op straat. Dan is het zaak om te voorkomen dat dit water de huizen binnenloopt en daar schade aanricht. Nieuwe woningen moeten daarom hoger worden gebouwd. Bestaande woningen worden door de brandweer beschermd met pompen en zandzakjes. Dit is een vorm van paraatheid. 

Voor erg grote overstromingen zijn de mogelijkheden van brandweer en stad beperkt. Zij kunnen dan niet overal tegelijk zijn. Daarom is het nodig dat niet enkel de stad en de brandweer, maar ook bewoners, bedrijven en verenigingen paraat zijn in geval van wateroverlast. Voor brand plaatsen bewoners, bedrijven en verenigingen rookmelders in hun gebouwen, voorzien ze kleine brandblussers in de wagen, plaatst men een emmer water bij de barbecue. Ook voor wateroverlast kunnen bewoners, bedrijven en verenigingen een rol spelen. 

Voor wateroverlast, zeker op stedelijke schaal, is er rond dit idee van zelfredzaamheid nog maar weinig ervaring. Het ontbreekt nog aan inzichten in de geschikte instrumenten, aanpak en hefbomen. Daarom startte de stad in 2023 samen met Brandweer Zone Antwerpen een innovatietraject. 

Kaart van waar overstromingen worden verwacht bij een extreme neerslag.
© www.waterinfo.be

1 op 5 van de Antwerpse gebouwen is overstromingsgevoelig. Daarmee staat Antwerpen op de 2deplaats in de lijst van Vlaamse centrumsteden die gevoelig zijn voor wateroverlast (afgeleid op basis van de gegevens van waterinfo.be).

Antwerpen is dichtbebouwd. Als een waterbom zoals die van 2021 boven Wallonië, vandaag in Antwerpen zou vallen, zou de schade hoog oplopen: volgens een inschatting van de UAntwerpen tot 200 miljoen euro, los van menselijk leed en de verstoring van de infrastructuur.  

De stad en haar rioolbeheerder Water-Link passen daarom de riolering aan, ontharden waar het kan en leggen tuinstraten, bufferzones en groendaken aan. Ook burgers en bedrijven worden via advies en premies aangemoedigd om water zoveel mogelijk ter plaatste te houden en te gebruiken. 

Brandweermeldingen voor wateroverlast als gevolg van regen in de periode 2012 tot 2021. © stad Antwerpen

1. Aanleiding & probleemstelling

© Stad Antwerpen

Ook voor wateroverlast kunnen bewoners, bedrijven en verenigingen een rol spelen.
We willen dat Antwerpen een klimaatveilige grootstad is. Daarom werken we aan een cultuur van klimaatveiligheid bij alle Antwerpenaren en een integrale aanpak die het hele spectrum bestrijkt.

Probleemstelling

Een watergevoelige stad

Antwerpen is erg gevoelig voor wateroverlast. Jaarlijks zijn er gemiddeld zo’n 800 brandweermeldingen als gevolg van wateroverlast. De overstromingskaarten die enkele jaren geleden door de Vlaamse overheid werden opgesteld, bevestigen dit.

De laatste jaren zijn de allergrootste regenbuien langs de stad heen gepasseerd, waardoor het lijkt alsof Antwerpen niet gevoelig zou zijn voor wateroverlast. Maar de studies spreken dit tegen.  

Aanleiding

In 2017 ondertekende stad Antwerpen het hernieuwde Burgemeesterconvenant. Daarmee engageert ze zich om een stad te bouwen die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dit voornemen werd vertaald in het Klimaatplan 2030 dat op 1 december 2020 werd goedgekeurd door het Antwerpse stadsbestuur. 

Door de klimaatwijziging zullen zich vaker extreme weersomstandigheden voordoen zoals wateroverlast en watertekorten, droogte en hitte. De stad wil deze uitdagingen aanpakken en de stad klimaatrobuust maken tegen 2050. Deze ambitie is opgenomen in het Klimaatplan 2030. 

Welke acties neemt de stad al?

De stad neemt maatregelen voor een aangename, leefbare en klimaatveilige stad voor bewoners, bezoekers en bedrijven. Ze past zich aan aan de gevolgen van klimaatverandering door meer en kwalitatief groen en water te voorzien, rioleringen aan te passen en verharde terreinen te vergroenen. Zo kan het water insijpelen en op die manier vertraagd wegstromen of opnieuw gebruikt worden.  

Maar er is meer nodig om grote klimaatextremen te trotseren. Daarom werd in het Klimaatplan 2030 ook opgenomen dat de stad verder investeert in een adequate rampencoördinatie en initiatieven ondersteunt om de zelfredzaamheid van burgers te verhogen. De burger is maar geholpen als hij weet hoe te reageren bij uitzonderlijke weersomstandigheden. 

© Stad Antwerpen

Brandweermeldingen voor wateroverlast als gevolg van regen in de periode 2012 tot 2021. © stad Antwerpen

Wateroverlast valt niet volledig uit te sluiten 

Een aangepaste infrastructuur alleen is echter niet voldoende om de klimaatextremen het hoofd te bieden. De kans op overstromingen neemt hierdoor sterk af, maar bij zeer extreme neerslag zullen laaggelegen gebieden altijd gevoelig blijven voor water op straat. Dan is het zaak om te voorkomen dat dit water de huizen binnenloopt en daar schade aanricht. Nieuwe woningen moeten daarom hoger worden gebouwd. Bestaande woningen worden door de brandweer beschermd met pompen en zandzakjes. Dit is een vorm van paraatheid. 

Voor erg grote overstromingen zijn de mogelijkheden van brandweer en stad beperkt. Zij kunnen dan niet overal tegelijk zijn. Daarom is het nodig dat niet enkel de stad en de brandweer, maar ook bewoners, bedrijven en verenigingen paraat zijn in geval van wateroverlast. Voor brand plaatsen bewoners, bedrijven en verenigingen rookmelders in hun gebouwen, voorzien ze kleine brandblussers in de wagen, plaatst men een emmer water bij de barbecue. Ook voor wateroverlast kunnen bewoners, bedrijven en verenigingen een rol spelen. 

Voor wateroverlast, zeker op stedelijke schaal, is er rond dit idee van zelfredzaamheid nog maar weinig ervaring. Het ontbreekt nog aan inzichten in de geschikte instrumenten, aanpak en hefbomen. Daarom startte de stad in 2023 samen met Brandweer Zone Antwerpen een innovatietraject. 

Kaart van waar overstromingen worden verwacht bij een extreme neerslag.
© www.waterinfo.be

Ook voor wateroverlast kunnen bewoners, bedrijven en verenigingen een rol spelen.

1 op 5 van de Antwerpse gebouwen is overstromingsgevoelig. Daarmee staat Antwerpen op de 2deplaats in de lijst van Vlaamse centrumsteden die gevoelig zijn voor wateroverlast (afgeleid op basis van de gegevens van waterinfo.be).

Antwerpen is dichtbebouwd. Als een waterbom zoals die van 2021 boven Wallonië, vandaag in Antwerpen zou vallen, zou de schade hoog oplopen: volgens een inschatting van de UAntwerpen tot 200 miljoen euro, los van menselijk leed en de verstoring van de infrastructuur.  

De stad en haar rioolbeheerder Water-Link passen daarom de riolering aan, ontharden waar het kan en leggen tuinstraten, bufferzones en groendaken aan. Ook burgers en bedrijven worden via advies en premies aangemoedigd om water zoveel mogelijk ter plaatste te houden en te gebruiken. 

Probleemstelling

Een watergevoelige stad

Antwerpen is erg gevoelig voor wateroverlast. Jaarlijks zijn er gemiddeld zo’n 800 brandweermeldingen als gevolg van wateroverlast. De overstromingskaarten die enkele jaren geleden door de Vlaamse overheid werden opgesteld, bevestigen dit.

De laatste jaren zijn de allergrootste regenbuien langs de stad heen gepasseerd, waardoor het lijkt alsof Antwerpen niet gevoelig zou zijn voor wateroverlast. Maar de studies spreken dit tegen.  

We willen dat Antwerpen een klimaatveilige grootstad is. Daarom werken we aan een cultuur van klimaatveiligheid bij alle Antwerpenaren en een integrale aanpak die het hele spectrum bestrijkt.

Aanleiding

In 2017 ondertekende stad Antwerpen het hernieuwde Burgemeesterconvenant. Daarmee engageert ze zich om een stad te bouwen die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dit voornemen werd vertaald in het Klimaatplan 2030 dat op 1 december 2020 werd goedgekeurd door het Antwerpse stadsbestuur. 

Door de klimaatwijziging zullen zich vaker extreme weersomstandigheden voordoen zoals wateroverlast en watertekorten, droogte en hitte. De stad wil deze uitdagingen aanpakken en de stad klimaatrobuust maken tegen 2050. Deze ambitie is opgenomen in het Klimaatplan 2030. 

Welke acties neemt de stad al?

De stad neemt maatregelen voor een aangename, leefbare en klimaatveilige stad voor bewoners, bezoekers en bedrijven. Ze past zich aan aan de gevolgen van klimaatverandering door meer en kwalitatief groen en water te voorzien, rioleringen aan te passen en verharde terreinen te vergroenen. Zo kan het water insijpelen en op die manier vertraagd wegstromen of opnieuw gebruikt worden.  

Maar er is meer nodig om grote klimaatextremen te trotseren. Daarom werd in het Klimaatplan 2030 ook opgenomen dat de stad verder investeert in een adequate rampencoördinatie en initiatieven ondersteunt om de zelfredzaamheid van burgers te verhogen. De burger is maar geholpen als hij weet hoe te reageren bij uitzonderlijke weersomstandigheden. 

1. Aanleiding & probleemstelling

Digitale publicaties

Blader hier door onze bibliotheek van digitale magazines, brochures, gidsen en andere publicaties.
Volledig scherm